Gay Trans | Gender-kolonialisme

In Nederland en andere westerse landen is het taboe op homoseksualiteit in de loop van de vorige eeuw grotendeels verdwenen. En de laatste 25 jaar is er breed bewustzijn ontstaan over gender, het gevoel dat mensen hebben over zichzelf als vrouw, man of bijvoorbeeld non-binair persoon.

Maar niet iedereen onderschrijft de westerse invulling van gender, die we terugzien in de lange lijst letters uit het alfabet waarmee tientallen gendervarianten worden aangeduid die zouden zijn 'ontdekt'.

De vraag die rijst: Zijn onze opvattingen over gender universeel of vooral erg westers?

Critici hebben het over het opdringen van een 'westerse, imperialistische' gender-ideologie aan de hele wereld. Zij wijzen op onder meer non-binaire en transgendercultuur in Aziatische landen, Polynesië, Mexico of op de Balkan. Die zouden op belangrijke punten afwijken van onze westerse, vrij recent ontwikkelde, opvattingen omtrent gender en transseksualiteit.

We weten dat genderdiversiteit over de hele wereld voorkomt, maar hebben de neiging onze westerse opvattingen over genderidentiteit te plakken op fenomenen in andere culturen, betoogt de Canadese professor Paul Vasey. Hij heeft bekendheid verworven met cross-cultureel onderzoek naar seksualiteit en gender. Het opdringen van westerse gender-ideologie aan niet-westerse culturen is volgens hem ongewenst.

Vasey geeft als voorbeeld de 'fa'afafine' op Samoa en de 'muxes' (uitspraak: moesjes ) in Mexico. Dat zijn mannen bij geboorte, die tijdens hun volwassenwording niet de in hun cultuur stereotype mannelijke rol op zich nemen. In westerse discussies over gender worden zij vaak aangehaald en voorgesteld als 'transgenders', vanwege enkele overeenkomsten. Maar de verschillen worden vaak niet opgemerkt.

Zo worden deze fa'safafine en muxes in hun eigen cultuur niet gezien als mannelijk of vrouwelijk, maar meer als wat wij 'non-binair' noemen. In overgrote meerderheid zijn zij ook niet gender fluïde, en voelen zij zich ook niet 'in het verkeerde lichaam'. Er is geen sprake van gender-dysforie, ze gebruiken geen hormonen, ondergaan geen operaties, en niemand in hun cultuur ziet hen als 'echte vrouw'. Westerlingen maken voortdurend de fout hen te zien als exotisch voorbeeld van 'trans vrouwen', betoogt Vasey.

Ook wijst Vasey op de oriëntalistische gewoonte van buitenstaanders om deze fa'afafines en muxes op een voetstuk te plaatsen. In hun eigen cultuur worden zij niet zo bijzonder gevonden, en niet geïdealiseerd noch gediscrimineerd.

Wel wordt hun bestaan gevierd met een jaarlijkse parade omkleed met uitbundige feesten. En daar zien we dan een parallel met westerse Gay Prides, die in de westerse wereld inmiddels in vele tientallen steden jaarlijks gevierd worden.

Met zijn academische werk en publicaties hoopt Paul Vasey tegen te gaan, dat wij de rijke tradities in andere culturen persen in wat hij noemt een 'gender-kolonialistisch' keurslijf.

Verkiezing 'Miss Samona Fa'afafine': https://www.youtube.com/watch?v=KKdKdbonmq4

Feestelijke optocht muxes in Mexico: