Sinds enkele dagen wordt er in de media geroepen dat antioxidanten kankerverwekkend zijn. De Volkskrant kopte 'Anti-oxidanten helpen kanker groeien' terwijl Nova het in de aankondiging van haar uitzending van 20 augustus hield op 'Antioxidanten bevorderen kanker.’ Dat zou door Harvard-wetenschappers zijn aangetoond. Lekker, geef je kapitalen uit aan vitaminepillen die je tegen allerlei onheil moeten beschermen, blijken ze giftig te zijn!
Maar is het waar?

Wetenschappers voegden een dosis specifieke antioxidanten toe aan tumorcellen in – zeg maar - een kweekschaaltje. Die tumorcellen bleken langer dan normaal te overleven. Dat is boeiend, zeker als je een geleerde bent die de mysteries van tumorcellen en antioxidanten wil ontrafelen. Maar voor simpele vitamineslikkers zoals jij en ik is dit onderzoek volkomen irrelevant. Proeven met menselijke cellen in het laboratorium zeggen weinig over het gedrag van die cellen in het menselijke lichaam. Daar worden ze immers omringd door gezonde cellen en hebben ze het complete immuunsysteem tegenover zich, om maar iets te noemen. In wetenschappelijke kringen is het daarom een doodzonde om fundamenteel laboratoriumonderzoek te vertalen naar negatief of positief gezondheidsadvies. Maar in journalistieke kringen geldt die erecode niet.

Veel journalisten draaien op een mengsel van drank, nicotine en cafeïne en kennen een arbeidsethos gedrenkt in deadlinestress. Tijdens mijn opleiding aan de School voor de Journalistiek begin jaren tachtig, hielden de docenten ons leerlingen – niet zonder enige trots – voor dat de gemiddelde levensverwachting van een journalist 55 jaar was. Wij vonden dat wel stoer en spannend, live fast, die young... Twintig jaar later zien veel van mijn collega's een bierbuik, een hartkwaal en een raspende hoest dan ook als een teken van grote professionaliteit; en kijken de meeste reporters met grote argwaan en scepsis naar mensen die juist lekker gezond zijn en daar het nodige voor doen. Dit verklaart deels de gretigheid waarmee 'serieuze' media als Nova en de Volkskrant de Harvard-studie aangrijpen om eens flink paniek te zaaien onder gebruikers van voedingssupplementen. Verder is het natuurlijk komkommertijd.

Maar kun je de pillen met antioxidanten nu maar beter laten staan of niet? Als je dat wil weten, moet je kijken naar studies die gedaan zijn met mensen. Hier alvast een sterk voorbeeld: Ruim 13.000 Fransen tussen de 35 en 60 jaar slikten gedurende zeven en een half jaar een placebo of een pil met vijf verschillende antioxidanten (bètacaroteen, vitamine C, vitamine E en de mineralen selenium en zink). Aan het einde van de studieperiode bleek de pil ten opzichte van de placebo het aantal gevallen van kanker bij mannen met 31 procent te hebben teruggedrongen en de algehele sterfte met 37 procent. De studieresultaten werden in 2004 gepubliceerd. Bij mijn weten besteedde Nova er toen geen speciale uitzending aan en haalde De Volkskrant geen spectaculaire kop uit de kast..... Volgende keer meer over antioxidanten.