Het medicijn finasteride (merknaam Propecia) zet mannelijke kaalheid volledig stop en daarom gebruiken wereldwijd miljoenen mannen dit middel. Een van die mannen ben ik. Ik slik het nu ruim tien jaar elke dag en tot mijn tevredenheid zijn mijn inhammen geen centimeter dieper geworden. Finasteride werkt zo goed, dat ik een jaar of zes geleden overmoedig werd en besloot ermee te stoppen. Het is en blijft tenslotte een medicijn en ik kon mij inmiddels niet meer voorstellen dat ik mijn haar zou verliezen. Foutje! Na een paar finasteride-loze maanden begon mijn haar ineens in recordtempo uit te vallen. Haarspecialist Ids Boersma was niet verbaasd: "Dat gebeurt met alle mannen die na jaren met finasteride stoppen. Als je ouder wordt, worden steeds meer haren op je hoofd gevoelig voor ‘kaalheidshormoon’ dihydrotestosteron (DHT). Omdat finasteride de aanmaak van DHT laag houdt, heeft dit geen consequenties. Maar zodra je ermee stopt, stijgt de DHT-spiegel en vallen alle gevoelige haren alsnog uit."

Kortom: eenmaal finasteride slikken = altijd finasteride slikken.

De grote vraag is dan natuurlijk of het gebruik van finasteride op de lange termijn veilig is. Als je het medicijn slikt, daalt de DHT-spiegel niet alleen in je hoofdhuid maar in je hele lichaam. Ook in het brein daalt de hoeveelheid DHT. Heeft dat gevolgen? Het lichaam is een chemische machine waarin niets aan het toeval is overgelaten, waar niets voor niets gebeurt. Niemand weet wat de functie van DHT is onze grijze massa precies is. Daarom is ook onbekend of je de aanmaak van DHT in hersencellen straffeloos jaar in jaar uit kunt blijven onderdrukken. Zou je door finasteride op de lange termijn seniel kunnen worden, of in een soort permanente LSD-trip kunnen belanden? Zodat je ten slotte weliswaar met een volle bos haar, maar knettergek aan je einde komt?

Zeer waarschijnlijk niet...

De haarspecialisten die ik heb gesproken – en sommigen van hen hebben in de afgelopen vijftien jaar aan duizenden mannen finasteride voorgeschreven - hebben nooit enig effect van het medicijn op de hersenen van hun patiënten bespeurd. Schadelijke bijwerkingen op de hersenen zijn ook totaal niet gebleken bij de uitgebreide studies naar de veiligheid en effectiviteit van het geneesmiddel. Toch zijn er enkele incidentele gevallen bekend van mannen die finasteride tegen haaruitval slikten en depressief werden. Of de zon echt door finasteride achter de wolken verdween, is onduidelijk. Misschien waren deze mensen buitengewoon overgevoelig voor het medicijn, misschien viel hun depressie puur toevallig samen met het gebruik van finasteride.

Sommige mannen hebben door een genetische afwijking nul komma nul DHT in hun lijf. Voor zover ik heb kunnen nagaan, worden zij gezond en met hun volle verstand oud. Opvallend genoeg lijken zij er in sommige opzichten zelfs beter aan toe te zijn dan gewone stervelingen-mét-DHT. Zo worden ze nooit kaal en zijn ze extra gespierd. Dat laatste komt waarschijnlijk doordat hun testosteronspiegel iets hoger dan gemiddeld is – er wordt immers minder testosteron in DHT omgezet. Bovendien krijgen ze nooit last van prostaatvergroting. DHT kan dus niet alleen haaruitval veroorzaken maken, maar ook voor prostaatvergroting zorgen. Om die reden wordt finasteride als sinds het begin van de jaren negentig met succes tegen deze oudemannenkwaal ingezet. In dat geval heet het medicijn geen Propecia maar Proscar en is de dosering niet 1 maar 5 mg finasteride. Miljoenen vijftigplussers slikken al minstens vijftien jaar lang Proscar en bij deze mannen zijn geen onverwachte bijwerkingen aan het licht gekomen. Geen depressies, geen seniliteit… Sterker, deze mannen blijken extra goed tegen prostaatkanker beschermd te zijn.

Een hardnekkige mythe is dat finasteride het seksleven kan ruïneren. Ik heb zelf wel eens vermoed dat finasteride mijn potentie tijdelijk iets verminderde, maar achteraf denk ik dat stress en relatieproblemen de werkelijke oorzaken waren. Seks is immers maar al te vaak een kwestie van ‘tussen de oren’. Dermatologen die veel met finasteride werken, beschouwen libidoverlies als gevolg van het medicijn als een typische ‘bijsluiterziekte’… Tijdens onderzoeken met finasteride meldde bijna 2 procent van de proefpersonen na een jaar inderdaad verlies van libido en sprak 1,5 procent van erectieproblemen. Daarom zijn deze effecten verplicht als mogelijke bijwerkingen in de bijsluiter vermeld. En als gebruikers de termen ‘libidoverlies en erectieproblemen’ in een bijsluiter zien staan, beelden sommigen zich die kwalen onmiddellijk in. Wat er niet in de bijsluiter staat is dit: Van de proefpersonen die ter controle zonder het te weten een placebo (nepmedicijn) slikten, meldde 1,3 procent óók libidoverlies en 0,9 procent erectieproblemen. Deze problemen verdwenen bij zowel de meeste finasteride-slikkers als de placebogebruikers na verloop van tijd vanzelf.

Haar of geen haar? Wel finasteride slikken of niet finasteride slikken? Dát is de vraag! Hoewel finasteride een uitstekend veiligheidsprofiel heeft, blijft het een medicijn dat van nature niet in het lichaam thuishoort. Niemand kan uitsluiten dat er ooit schadelijke bijwerkingen door langdurig gebruik aan het licht komen. Door finasteride te slikken, neem je een risico, hoe klein ook, om een puur cosmetisch effect te bereiken. Genetisch geprogrammeerde haaruitval heeft namelijk geen consequenties voor je gezondheid: ook kale mannen kunnen gezond de honderd halen. Wijze mannen laten finasteride daarom staan, ijdele mannen klampen zich eraan vast. En eh... ik behoor tot de laatste groep.

Op mijn website vind je een uitgebreid dossier over mannelijke kaalheid en alles wat je daar tegen kunt doen. Ga naar dossier Mannelijke kaalheid, de basisfeiten.