Als je kalend bent, troost je dan met deze gedachte: iedereen wordt uiteindelijk kaal. Als je ouder wordt, neemt het aantal hoofdharen per vierkante centimeter geleidelijk af. Tegen de tijd dat je zestig bent, heb je ongeveer een derde minder haar op je schedel. Dit geleidelijke uitdunningsproces vindt diffuus over het hele hoofd plaats en heeft daarom niet direct een nadelig cosmetisch effect. Veroudering veroorzaakt op zichzelf geen kale kruin en inhammen. Maar oh wee als het tijdbommetje van alopecia androgenetica ofwel erfelijke mannelijke kaalheid in je genen tikt... Bij sommigen gaat die bom al op het twintigste jaar af, bij anderen pas op hun vijftigste. Vanaf het moment dat die bom afgaat, is er geen kruid tegen je haaruitval gewassen en is de kaalslag onvermijdelijk en meedogenloos. Vitaminepillen, hypnotherapie, hoofdhuidmassages, dure shampoo, Haarlemmerolie: verspil er geen geld aan, want niets kan je haar redden. Het enige middel dat in de jaren negentig officieel erkend haaruitval kon remmen – haarlotion Regaine (minoxidil) – deed dat slechts in heel lichte mate. "In plaats van over tien jaar ben je dankzij Regaine over elf jaar kaal," waarschuwde een dermatoloog me.

Daarom is het vreemd dat in 2003 niet overal de vlag uit werd gehangen en er geen fanfares door de straten marcheerden. In dat jaar werd namelijk het receptmedicijn finasteride (merknaam Propecia) van geneesmiddelenfabrikant MSD tot de Nederlandse markt toegelaten. Finasteride is het eerste middel in de menselijke geschiedenis dat erfelijke mannelijke kaalheid volledig stop zet. Gezien het feit dat miljoenen mannen dagelijks zorgelijk hun eroderende haargrens in de spiegel bestuderen, zou je een stormloop op de apotheken verwachten. Het bleef echter stil en de verkoop van finasteride valt nu nog steeds tegen. Dat komt omdat finasteride geen haar laat terugroeien op plekken die al kaal zijn, maar alleen verdere kaalslag voorkomt. Houden wat je hebt, is op dit moment het hoogst haalbare. Maar dat is natuurlijk al heel wat.
"Slechts 10 procent van de mannen die het gebruiken, noemt finasteride een perfect middel," zegt dermatoloog en haarspecialist Ids Boersma. "Velen denken ten onrechte dat het niet helpt. Ze gaan het slikken, kijken iedere dag in de spiegel en bespeuren dan geen verandering. Bij een objectieve meting na een jaar, blijkt echter vrijwel altijd dat het haar wel degelijk verbeterd is. Zonder finasteride zouden ze twintig procent kaler zijn geweest, terwijl ze nu nog evenveel haar hebben dat zelfs iets dikker is geworden. Als je die meetresultaten laat zien, zijn zelfs de meest sceptische mannen overtuigd van het nut van finasteride."

Toen ik eind jaren negentig finasteride ontdekte, verkeerde het medicijn nog in de testfase. Omdat mijn inhammen behoorlijk snel dieper werden, besloot ik de testresultaten niet af te wachten en het meteen te gaan slikken. Dat is nu meer dan tien jaar geleden. Sindsdien zijn mijn inhammen niet groter geworden - en ik leef nog....

Hoe slaagt finasteride erin je haar voor de ondergang te behoeden? In je lichaam zijn voortdurend enzymen bezig je mannelijke geslachtshormoon testosteron om te zetten naar het veel actievere dihydrotestosteron (DHT). Maar als je belast bent met erfelijke mannelijke kaalheid, kunnen de haren bovenop je hoofd niet tegen DHT. In dat geval is het dus zaak om de DHT-aanmaak zoveel mogelijk te beperken. Dat is precies wat finasteride doet: het remt de omzetting van 'sekshormoon' testosteron naar 'kaalheidshormoon' DHT. Qua herenleed is dit hoogstandje van menselijk vernuft belangrijker dan de eerste mens op de maan: finasteride mag dan een klein stapje in ontwikkeling van de medische wetenschap zijn, het is een enorme sprong voorwaarts voor je haar.

In 1998 en 1999 werden de resultaten gepubliceerd van drie grote studies naar de effecten van dagelijkse inname van 1mg finasteride op mannelijke kaalheid. Bij die onderzoeken waren in totaal 1879 gezonde kalende mannen tussen de 18 en 41 jaar (onder wie veertig Nederlanders) betrokken, van wie ongeveer de helft ter controle een placebo (nepmedicijn) had geslikt. Na drie maanden finasteride slikken, waren bij sommige mannen de eerste effecten merkbaar, na twee jaar slikken was bij 83 procent van alle mannen de haaruitval gestopt en had 66 procent er meer haar bij gekregen. (Althans, dat leek zo. In werkelijkheid werden de haren iets dikker). Dermatologen die veel ervaring met finasteride hebben, stellen dat ze bij 100 procent van de mannen haaruitval volledig kunnen stoppen door sommigen een iets hogere dosering te geven.

Nu, tien jaar later, slikken wereldwijd miljoenen mannen elke dag finasteride om hun haar te behouden. Maar is het veilig? Officieel wel. Toch circuleren er hardnekkige geruchten dat het medicijn erectiestoornissen en zelfs depressies kan veroorzaken...

Volgende keer: De bijwerkingen van finasteride