Buikmythe 2. plaatselijk vet verbranden

Veel buikige mannen doen lange series sit-ups en crunches in de hoop dat de gegeselde buikspieren het omringende buikvet als brandstof zullen gebruiken. Lokaal vetverbranden of spotreductie heet dat. Ze zien daarbij een biologische wet over het hoofd: lokaal vet verbranden bestaat niet. Er is namelijk geen direct contact tussen spieren en het omringende vet. Als je vet wilt verbranden, moet dit eerst vanuit de vetcellen naar je lever worden vervoerd. Daar wordt het omgezet in het type vet dat als brandstof kan dienen. Deze vetzuren reizen via het bloed naar de spieren die erom vragen. Je hebt niet in de hand welke vetcellen hun inhoud als eerste naar de lever sturen als je gaat sporten. Meestal verbrand je het vet dat het laatst is opgeslagen, en dat is vaak het vet in de buik. Dus op indirecte wijze verbrand je inderdaad buikvet door buikspieroefeningen te doen. Maar omdat je beenspieren veel groter zijn en meer energie gebruiken dan je buikspieren, zal een rondje hardlopen je buik veel sneller laten slinken.

Maar hier duikt helaas opnieuw een nare catch op: als je een of twee keer per week een rondje gaat joggen, word je de rest van de week zo lui, dat je per saldo niet meer calorieën verbrandt dan wanneer je lekker op de bank blijft zitten... Tamelijk onthutsend, vind je niet? Het zit zo. Een groot deel van je totale energiegebruik komt voor rekening van de normale dagelijkse activiteiten: naar de auto lopen, wippen op de bureaustoel, de gang naar de koffiemachine, een prop naar de prullenmand werpen, opstaan om hem op te rapen en hem erin te gooien... Er bestaan apparaatjes waarmee dit bewegingspatroon, in wetenschappelijk jargon physical activity level (PAL) genoemd, kan worden gemeten. Prof. Klaas Westerterp, verbonden aan de universiteit van Maastricht, heeft eens een experiment gedaan waarbij hij dertig proefpersonen twee weken met zo'n PAL-meter liet rondlopen. Tegelijkertijd mat hij nauwkeurig de hoeveelheid energie die zij gebruikten. Wat bleek? Af en toe een uurtje sporten had nauwelijks invloed op hun totale PAL-score! Degenen die zich een paar keer per week in het zweet werkten, compenseerden de toegenomen activiteiten al dan niet bewust door het gedurende de rest van de week extra rustig aan te doen... minder met de stoel wippen, minder proppen gooien, niet meer opstaan om een gemiste prop op te rapen, langer op de bank zitten, enzovoort. Per saldo bleef het energiegebruik stabiel!

Om je niet helemaal moedeloos achter te laten, zijn hier bewegingstips die wél zoden aan de dijk zetten:
- Verhoog je dagelijkse bewegingspatroon door naar je werk te fietsen en de auto te laten staan, de trap in plaats van de te lift nemen, een avondwandeling te maken in plaats van naar Pauw en Witteman te staren. Zo verhoog je volgens Westerterp de totale PAL-score en vetverbrandig effectiever dan wanneer je af en toe een uurtje in het zwembad dobbert of eens op de tennisbaan heen en weer holt.
- Kweek spiermassa. Spieren gebruiken dag en nacht energie, ook als je ze niet beweegt. Dus met extra spiermassa zet je de volautomatische 24-uurs vetverbranding een tandje hoger. In De houdbare man beschrijf ik een wetenschappelijk bewezen work-out, waarbij je met slechts twee keer peer week 20 minuten trainen snel spiermassa opbouwt.

Volgende week Buikmythe 3: al je vet is gelijk.