Theo Koster - Dominicaan (kloosterling), priester binnen de Rooms-katholieke kerk, studentenpastor in Nijmegen en woordvoerder van het Werkverband van Katholieke Homo Pastores.

| Vraag 1 - Gerard
Hoe is het om als homo pastor in een kerk te functioneren die je eigenlijk buitensluit? Is het niet een beter gevoel om een kerk op te zoeken die je als mens respecteert en accepteert zoals je bent?

Het gevoel buitengesloten te worden ken ik en ervaar ik als erg naar. Binnen de kerk waarin ik leef en werk heb ik dit gelukkig nooit zelf aan den lijve ervaren. Dit hangt natuurlijk ook samen met mijn leefwijze. Ik leef niet samen met een vriend en heb bewust gekozen voor het leven als kloosterling. Sommige medebroeders hadden aanvankelijk moeite met mijn geaardheid en hebben dit naar mij uitgesproken als zijnde hun probleem. Ik heb dit geweldig gewaardeerd. Respect vraagt meer dan enkel tolerantie; je moet er moeite voor doen de ander in zijn anders zijn ook werkelijk te waarderen. Dit was ik hen waard, en dat te mogen ervaren geeft vertrouwen en maakt gelukkig. Heel bewust verzwijg ik nooit dat ik homo ben, omdat ik weet dat binnen mijn kerk maar ook daarbuiten veel mensen moeite hebben met homoseksualiteit als dit expliciet wordt. Homo's en lesbo's die met een vriend(in) samenleven lopen veel meer dan ik het risico in situaties te komen van negeren, buitensluiten, geweld. Voor mij is dit onaanvaardbaar, buiten en zeker binnen een kerk, die in het voetspoor van Jezus zich tot taak stelt mensen op te merken, recht te doen, te respecteren. Op plaatselijk niveau zie ik dit gelukkig ook in mijn kerk gebeuren, ondanks de opvattingen van het leergezag, dat zich in zijn uitlatingen over homoseksualiteit op basis van verouderde visies nodeloos krenkend uitlaat. Waar mogelijk bestrijd ik dit met argumenten, en het belangrijkste argument is mijn eigen persoonlijkheid die zich niet schaamt voor maar gelukkig is te zijn die ik ben: een homo. Mijn kerk respecteert mij als mens, maar heeft grote moeite met mijn geaardheid. In andere kerken kan het zijn, dat men niet met mijn geaardheid moeite heeft, maar met andere belangrijke facetten van mijn persoonlijkheid. Ik zie dus geen reden een overstap te maken; knokken voor respect, dit geven en zelf krijgen, moet je in elke situatie en omgeving

| Vraag 2 - Theo van der Hoes
Ik geloof in een god maar om mijn geloof te belijden hoef ik toch niet naar een kerk?

Nee, maar ik hoop, dat je jouw geloof inderdaad belijdt, kritiek toelaat en zelf kritiseert. Anders kan het zijn, dat de God in wie je gelooft een afgod is of een illusie. Voor mij is de kerk de plek die mij helpt mijn relatie met God te onderhouden en voortdurend deze relatie uit te zuiveren. Door mijn geloof in God te belijden in woord en daad draag ik daar ook zelf een steentje aan bij.

| Vraag 3 - Lars
Het lijkt wel als of geestelijken van de Katholieke Kerk in ons land mogen zeggen wat ze willen over homo's. Moet dit volgens u zo blijven of moet op dat punt de vrije meningsuiting onder het mom van het geloof worden ingeperkt?

Dat geestelijken allerlei negatieve dingen over homo's zeggen zonder ooit daarover in serieus gesprek met homo's te zijn gegaan moet niet zo blijven. Je lost dit niet op door de vrije meningsuiting te beperken, integendeel. Je hanteert dan middelen, die helaas sommige leidinggevenden in mijn kerk ook hanteren. Zo mag er niet meer gediscusieerd worden over de mogelijkheid en wenselijkheid van het toelaten van vrouwen en gehuwden tot het priesterschap. De instructie die Rome deed uitgaan over het niet toelaten van homo's tot het priesterambt kan eenzelfde effect hebben. Daar verzetten katholieken zich tegen, en met recht. Mistoestanden vermijd je niet noch los je deze op door erover te zwijgen, maar door hen bespreekbaar te maken en met argumenten te komen. Op het gebied van homoseksualiteit, een gevoelig onderwerp binnen mijn kerk, ziet het Werkverband van Katholieke Homo-Pastores in deze voor zichzelf een belangrijke taak. Waar geestelijken in de rooms katholieke kerk zich denigrerend uitlaten over homo's en lesbo's proberen wij met hen in gesprek te gaan. Vaak gebeurt dit al spontaan, omdat journalisten ons hierop wijzen en naar onze mening vragen. Ik mag hopen, dat binnen de kerk homo's en lesbo's zelf hun stem verheffen indien dit nodig is, maar nog beter: dat anderen dit voor hen doen. Afgelopen weken, na het verschijnen van het zogenaamde homodocument vanuit Rome, hebben mij mensen aangesproken, die zich plaatsvervangend schaamden voor dit document. Dit is hartvervarmend, maar het gebeurt nog te weinig, dat mensen hun pastor aanspreken op zijn uitspraken of die van bisschoppen of paus.

| Vraag 4 - Willem Giethoorn
Heeft u persoonlijk negatieve ervaringen met mede geloofsgenoten binnen de katholieke Kerk omtrent uw homoseksualiteit?

Enkele positieve ervaringen heb ik al genoemd, en deze overheersen gelukkig, maar er zijn ook negatieve. Ik had goede contacten met een man, getrouwd, een groot gezin en een veertig jaar ouder dan ik. Wekelijks kwam hij in de kapel van het klooster waar ik woon. We mochten elkaar. Tijdens een preek, waarin ik inging op toen actuele uitspraken vanuit Rome over homoseksualiteit en vanuit het evangelie van die zondag een ander standpunt innam, stond hij op, riep 'dit is niet katholiek' en verliet de kerk. Het gebeuren zelf was niet pijnlijk, maar wel, dat het daarna niet meer lukte met hem hierover in gesprek te gaan, mij niet noch vele anderen die het meemaakten. Een ander voorbeeld: een collega elders in het land die in een preek aangaf, dat priesters die homorelaties zegenen aan de hoogste boom opgeknoopt moeten worden. Toen ik hem later ontmoette en om uitleg vroeg bleek al snel, dat hij niet wist waarover hij het had, m.a.w. het was een vorm van stoerdoenerij ten kostte van anderen. Een recent voorbeeld: daags na de verkiezing van kardinaal Ratzinger tot paus werd mij door het NOS-journaal gevraagd naar mijn mening als gelovige homo. Ik heb genuanceerd gereageerd, en mijn reactie werd correct weergegeven. Enkele weken later kreeg ik vanuit de staf van het bisdom waarin ik werk een brief met als inhoud, dat ik mij duidelijk gedistantieerd had van elementen die als geloof- en zedenleer in onze Kerk officieel worden voorgehouden, met het verzoek dit niet meer te doen. Vragend in een brief naar de gronden, omdat ik mij van geen kwaad bewust was, kwam de korte reactie: het signaal dat wij hebben willen geven was duidelijk en de kwestie is daarmee afgesloten. Ik maak zeker fouten, en daarop mag en moet ik aangesproken worden, maar wel op een manier, dat ik ervan leren kan. De wijze waarop dit recent gebeurd is ervaar ik als kwetsend.

| Vraag 5 - Jacco
Heeft u wel eens openbaar geprotesteerd tegen de opstelling van de kerk t.o.v. homo's naar hoge nationale of internationale kerkleiders?

Het Werkverband bestaat ruim 25 jaren. Vele malen heeft het publiekelijk geprotesteerd tegen bepaalde stellingnames van de kerk t.o.v. homo's met argumenten vanuit de bijbel en de traditie, de bronnen waarop ook kerkelijke leiders zich baseren. Aangezien ik de laatste jaren woordvoerder ben vertolk ik dit geluid in de media. Belangrijke kwesties waarin wij ons lieten horen was de dialoog met homoseksuele mensen in de kerk (via de pastorale brief 'Tot zegen geroepen'), de wet 'gelijke behandeling', het zegenen van relaties (o.a. in de pastorale brief 'Tot zegen bereid'), het taboe op (homo)seksualiteit op de seminaries, en nu recent de instructie uit Rome. Ons geluid is ook in Rome gehoord en was eens aanleiding voor kardinaal Ratzinger er bij de Nederlandse bisschoppen op aan te dringen strenge maatregelen te nemen tegen die leden van ons Werkverband, die hen bekend waren. Zij hebben hem doen inzien, dat dit geen manier is, en volstonden met een brief aan het Werkverband. Regelmatig zochten wij en ik zelf het gesprek met o.a. individuele bisschoppen. Spectaculaire resultaten hebben we nooit bereikt. Geen reden om te denken, dat wij geen invloed hebben. Zo kregen wij eens een brief van bisschop Bomers, inmiddels overleden, waarin hij ons wees op onze verantwoordelijkheid: want mensen beroepen zich op uw argumenten. De wijze waarop de Nederlandse bisschoppen reageerden op de recente instructie, ze namen er gezien hun persverklaring enigszins afstand van, zal ook mede ingegeven zijn door een klimaat in onze plaatselijke kerk, waaraan het Werkverband heeft bijgedragen met zijn brieven aan en gesprekken met leidinggevenden, en met zijn publicaties.

| Vraag 6 - Bertus Glas
Stel: u mag als paus drie nieuwe 'wetten' uitvaardigen. Welke drie belangrijkste zaken wilt u dan aanpakken?

De onfeilbaarheid van de paus zou ik opheffen, niet omdat de paus in geloofszaken onterechte dingen zegt (de laatste onfeilbare uitspraak van de paus was overigens in 1950), maar vanwege de nadelige bijverschijnselen: velen denken dat de paus in alles het laatste woord heeft, dus spreekbuis is van God en onderschatten daarmee hun eigen inbreng als gelovige. Een tweede zaak: bisschoppen mogen geen uitspraken doen over de leefwijze van anderen zonder eerst uitvoerig met hen van gedachten gewisseld te hebben. Een derde zaak: een grondig onderzoek naar de beweegredenen om het priesterschap te reserveren voor mannen, die afzien van seksualiteit. Zijn er werkelijk steekhoudende argumenten om in deze vrouwen en mensen die niet kiezen voor een leven in relatie uit te sluiten?

| Vraag 7 - Otto
De nieuwe richtlijnen ontrent homoseksuele priesters die de paus onlangs wereldkundig maakte hebben veel los gemaakt en veroorzaakten veel discussie binnen de homogemeenschap. Hoe denkt u als homopriester over het zogenaamde “homodocument”?

Dit document baseert zich op een achterhaalde visie op de gewenste omgang van mensen onderling, namelijk de natuurwet. De conclusie hieruit, homoseksualiteit als geaardheid een ongeordende werkelijkheid noemen en de homoseksuele leefwijze immoreel, ervaren homoseksuele mensen terecht als krenkend en discriminerend. Gelukkig hebben de Nederlandse bisschoppen deze terminologie niet overgenomen. Het document stelt, dat mensen, van wie de homoseksualiteit niet van voorbijgaande aard is, geen priester mogen worden. Het kan er toe leiden dat priesters hun geaardheid verbergen, alsof zij gevoelloze mensen zijn, en kandidaatpriesters de aard van hun gevoelens niet ontdekken en dus niet leren met deze gevoelens zo om te gaan als past bij de levensstijl waarvoor zij gekozen hebben. De aanleiding van dit document waren de vele schandalen in Amerika, al wordt dit momenteel ontkend. Seksueel misbruik moet inderdaad bestreden worden. Ik vrees echter, dat het tegendeel gebeurt: dat toekomstig onheil bevorderd wordt omdat de gesloten sfeer waarin daders van seksueel misbruik werden opgeleid nog geslotener dreigt te worden. Gelukkig onderkennen de Nederlandse bisschoppen in hun verklaring dit gevaar, en mogen we hopen, dat zij het niet bij woorden laten, maar erop toezien, dat kandidaten tot het priesterschap in een open sfeer worden opgeleid. De opstellers van dit document staan ver af van wat onder mensen gaande is. Dit document had niet mogen verschijnen.

| Vraag 8 - N. Kuister
Is het waar dat een deel van de geestelijken homoseksueel zijn? Merkt u dit in uw omgeving of zijn dit fabels?

Dit is waar. Hoe hoog het percentage is staat niet vast, maar het ligt beduidend hoger dan het landelijk gemiddelde. Voor mij is iemand pas homo als deze dat van zichzelf zegt. Omdat ik open ben over mijn geaardheid en regelmatig in het nieuws ben vanwege problemen in mijn kerk op dit gebied, spreken priesters zich soms tegen mij uit over hun geaardheid. Ons Werkverband bestaat voor een groot deel uit priesters en pastoraal werkers (naast kloosterlingen), die allen homo zijn. Ik ervaar het als een goed mensen te ontmoeten die op soortgelijke vragen en problemen stoten als ik, zodat we dit uitwisselen en elkaar mogelijkheden aanreiken hoe hiermee om te gaan. Ik ontmoet ook priesters die geen omgeving hebben waarin zij ook intieme zaken aan de orde kunnen stellen. Dat merk je aan hen. Kijk echter uit hen met het etiket 'homo' te beplakken, maar daag hen uit bij hun eigen gevoelens te komen door jezelf niet in te houden en je menselijk te gedragen. Er wordt momenteel geweldig gespeculeerd over de geaardheid van priesters, en of zij wel of niet een vriend(in) hebben. De kerk zou dit gespeculeer de kop in moeten drukken door zelf minder krampachtig om te gaan met gevoelens, erotiek en seksualiteit.

| Vraag 9 - Victor
Heeft u een relatie?

Ik heb enkele vrienden en vriendinnen, zowel homo als hetero en ik zou hen niet graag missen, maar mijn thuis is het leven temidden van mijn broeders als kloosterling. Ik heb dus geen relatie. Niet omdat het niet mag, maar omdat een leven temidden van mensen die ik niet uitgezocht heb niet te verenigen is met een relatie; beiden vragen een diep engagement. In een relatie zou ik niet het geluk gevonden hebben wat het leven als kloosterling me geboden heeft en biedt. Het is een vrije keuze en je moet goed weten wat je kiest, omdat je levensgeluk ervan afhangt. Andersom geldt hetzelfde: iemand die enkel gelukkig kan worden in een twee-relatie, en dat geldt voor vele mensen, moet je geen levenswijze opleggen waarvoor ik koos. Zij zullen geen kloosterling worden, maar misschien wel priester willen worden en daartoe geroepen zijn. Mag je dan vragen, dat zij het afzien van een relatie maar voor lief nemen? Mijns inziens niet. Van homo's en lesbo's wordt dit zelfs gevraagd ongeacht of zij priester willen zijn. Het is mijn kerk tot nu toe niet gelukt mij aannemelijk te maken waarom zij dit van homo's en lesbo's eist.

| Vraag 10 - Dhr. Waterland
Gezien uw staat van dienst zijn er vast personen bij u geweest die het zeer zwaar hadden met hun geloof in combinatie met hun geaardheid. Kunt u een voorbeeld geven wat deze innerlijke strijd met een mens kan doen?

Twee voorbeelden zal ik geven. Een zeer oude man heeft mij eens verteld, dat hij vanwege zijn geaardheid lang vrijgezel bleef. De kerk, hij was diep gelovig en de leer van de kerk was hem heilig, dwong hem zijn geaardheid te sublimeren en dat is hem gelukt. Hij is getrouwd, zijn vrouw wist van zijn geaardheid, en ze kregen samen veel kinderen. Vraag me niet, hoe hij het klaar speelde, maar hij zat goed in zijn vel, was niet verknipt of gefrusteerd, en ging niet vreemd. Enkel homoseksualiteit was een gevoelig onderwerp. Hij was het volstrekt oneens met mijn opvattingen en vond dat iedere homo zijn geaardheid moest sublimeren. Een andere, eveneens diep gelovige man, ontmoette ik toen hij rond de zestig was. Hij was alleen gebleven en vereenzaamd. Vele gesprekken hebben wij gevoerd waarvan de teneur was: toen ik jong was mocht het niet, en nu ik oud ben is het te laat en wil niemand mij meer. Hij maakte uiteindelijk een eind aan zijn leven. Waar geaardheid botst met geloven leidt dit gemakkelijk tot fanatisme of afkeer: twee vormen van handelen uit angst. Enkel mensen in een goed sociaal web kunnen deze innerlijke strijd tot een goed einde brengen. Zowel de kerk als de homobeweging hebben een taak in het vormen van dit sociale web. De kerk zou haar angst voor homoseksualiteit eens goed onder ogen moeten zien en in gesprek gaan met de homo(sub)cultuur, en de homowereld zou minder verkrampt moeten reageren op alles wat kerk is.

| Vraag 11 - Mike
Het katholicisme krijgt er op GaySite.nl regelmatig flink van langs als ze zich weer eens negatief over homoseksualiteit hebben uitgelaten. Wat doen die reacties onder de nieuwsartikelen met u?

Zelden kijk ik naar deze reacties, en als ik er naar kijk merk ik: het is erg veel van hetzelfde en raakt me niet echt, tenzij ik voel dat iemand reageert doordat zij/hij echt op zijn/haar ziel is getrapt. Het raakt me, stemt me verdrietig, dat de kerk waartoe ik behoor in haar uitlatingen of handelingen mensen pijn doet. Boven heb ik enkele keren verteld wat ik zelf hieraan poog te veranderen. Regelmatig getuig ik in preken of anderszins, hoezeer homoseksuele mensen in hun handelswijze mij inspireren. Mijn kerk kan veel leren van de onderlinge solidariteit onder homoseksuelen, tot uiting komend bijvoorbeeld in de vondst van het buddy-zijn toen de ziekte aids allereerst in de homowereld slachtoffers maakte, althans hier in het westen. Van de andere kant raakt het me ook als ik mensen ongenuanceerd hoor uithalen tegen de kerk en haar leiding, alsof de kerk uit een stel idioten bestaat. In direct contact accepteer ik dit niet. Katholiek-zijn vormt evenals homo-zijn niet mijn identiteit, maar zijn beiden van groot belang voor mijn levensgeluk. Wie aan een van beiden komt zonder respect, krijgt het moeilijk met mij.